Bijeenkomst Marcel Proust Vereniging: lezing ‘Op zoek naar de muziek in de wereld van Marcel Proust’ door Johanneke van Slooten (8 april 2017)

Marcel_Proust_1900De Marcel Proust Vereniging houdt op zaterdag 8 april aanstaande een bijeenkomst in de Belle van Zuilenzaal, in de UB van de UVA, Singel 425, Amsterdam. Centraal staat dit keer een lezing van Johanneke van Slooten met als titel Op zoek naar de muziek in de wereld van Marcel Proust.

Programma:

  • 13.30 –14.00: Welkom
  • 14.00 – 14.45 : Jaarvergadering
  • 15.15 – 16.15: Lezing Johanneke van Slooten
  • 16.15 – 17.00: Thee en discussie

Over de lezing

Op zoek naar de muziek in de wereld van Marcel Proust

Het muzikale universum van Marcel Proust bestond aanvankelijk voornamelijk uit negentiende-eeuwse muziek. Als criticus schreef hij muziekkritieken over enkele Duitse laatromantische componisten en hij maakte van hen portretten in dichtvorm. Richard Wagner was toen zijn lichtend voorbeeld voor de constructie van de grote vorm voor zijn romancyclus, Op zoek naar de verloren tijd,  zo ook voor het gebruik van het Leitmotiv, de herkenningsmelodie als eenheid scheppend element. Proust speelde de muziek van deze componisten en later ook Franse hedendaagse composities op de piano. Hij las en herlas de partituren, analyseerde de compositietechnieken en gebruikte die als model bij het schrijven. Al in zijn jeugd heeft zijn moeder hem, spelend op de piano, ingewijd in de geheimen van de muziek en zij las hem veel voor; zo is hij een schrijver geworden die door intensief lezen en luisteren zijn taal zoekt, ontwikkelt en blijft onderzoeken.

Op aanraden van zijn intieme vriend, componist en pianist Reynaldo Hahn maakte Proust, tijdens zijn grote speurtocht naar ‘verloren’ beeldende thema’s en muzikale motieven uit de ontwikkeling van de muziekgeschiedenis, na zijn gerichtheid op het verleden van de ‘Romantische’ periode, een overstap naar de moderne Franse muziek van Claude Debussy, Camille Saint-Saëns en César Franck. Proust had in tegenstelling tot Hahn, die een voorkeur had voor Saint-Saëns, veel meer affiniteit met de vernieuwende syntactisch complexe muziek van diens leerling Gabriel Fauré. De fijnzinnige en gevarieerde schrijfwijze van Fauré ’s impressionistische lyriek wilde Proust  transponeren naar de lang uitgesponnen en verweven melodische lijnen in zijn zinsbouw en de overgangen van de ene toonsoort naar de andere in de voortstromende beweging van zijn roman fleuve.

Vandaar dat Proust het karakter en de stijl van zijn componist Vinteuil heeft samengesteld uit deze moderne Franse componisten. Als tijdgenoot laat hij hem een spraakmakende rol spelen in zijn romancyclus. Vinteuil ’s werk wordt uitgevoerd in de Salons met als hoogtepunt diens sonate voor viool en piano met het emotionerende kernachtige thema van Swann’s en ook Marcels dierbare kleine frase.

Johanneke van Slooten zal ter illustratie van haar lezing verschillende muziek fragmenten laten horen.

 

Over de spreekster

Johanneke van Slooten studeerde filosofie aan de UvA en hobo aan het Conservatorium in Parijs. Zij is schrijver van verhalen, reportages en essays over o.m. filosofie, beeldende kunst, moderne literatuur en muziek. Zij maakte radio-essays en schreef tientallen portretten over het oeuvre van schrijvers en componisten, over de verwantschap en dwarsverbindingen tussen beide kunsten in haar essaybundel Woord en Weerklank en in tijdschriften als Tirade, Raster, Bzzlletin, De Gids, Wolfsmond, Entr’acte, Muziekjournaal, Luister en Theatermaker.

Wanneer: Zaterdag 8 april 2017, 13.30-17.00

Waar: Belle van Zuylenzaal, UB Complex UVA, Singel 425, Amsterdam

Hoeveel: toegang niet-leden € 7,50 (leden gratis)

Meer Informatie: S.M.E. van Wesemael of www.marcelproust.nl

Relief: appel à contributions

cover-2Fondée en 2007, RELIEF est une revue internationale accessible en open access qui s’adresse à des chercheurs, lecteurs et amateurs de littérature et culture françaises du Moyen Âge à nos jours. RELIEF paraît deux fois par an. Les numéros sont organisés autour d’un thème ou d’un dossier critique, mais dans chaque numéro un certain espace est réservé aux contributions diverses, aux synthèses bibliographiques et aux comptes rendus. RELIEF se veut également l’espace d’une réflexion théorique renouvelée, capable de rejoindre l’actualité littéraire, critique et culturelle la plus contemporaine tout en se retournant régulièrement vers les richesses du passé et leur réception. Multilingue et interdisciplinaire, soucieuse de promouvoir les travaux des jeunes chercheurs, RELIEF revendique une ouverture transculturelle exigeante.

Pour ses prochains numéros, RELIEF souhaiterait développer en particulier la rubrique des comptes rendus d’édition et notes de lecture. Ces recensions devront s’inscrire en priorité dans le périmètre disciplinaire des dossiers critiques associés à chaque numéro qu’ils viendront ainsi compléter. Elles s’efforceront d’interroger la portée critique des ouvrages chroniqués et d’évaluer leur intérêt dans le champ actuel de la recherche. Les recensions sont soumises au même protocole d’évaluation que les articles de recherche (double évaluation anonyme). Le comité éditorial de la revue est chargé d’organiser la validation des recensions qui lui sont soumises pour publication. Celles-ci devront comporter au minimum 4500 signes (espaces compris) et ne pourront excéder 18000 signes.

Les prochains dossiers critiques s’intéresseront aux sujets suivants :

  • Les livres illustrés : nouvelles orientations de recherche texte/image.
  • Francophonie et postcolonialité.
  • France/Italie, regards croisés.
  • Autofictions et nouvelles autobiographies.

Nous encourageons ainsi tout chercheur à se porter librement candidat pour la recension de tel ou tel ouvrage. Une liste des publications récentes est également disponible sur simple demande.

Les propositions de contribution sont à envoyer à Olivier Sécardin à l’adresse suivante : olivier.secardin@gmail.com

https://www.revue-relief.org

 

 

Dictee over de Francophonie

Ter gelegenheid van de maand van de Francofonie organiseren het Institut Français en de delegatie Wallonië-Brussel een dictee! Het dictee vindt plaats op zaterdag 18 maart om 10.30 op het Institut français (Vijzelgracht 2a in Amsterdam). Voor de drie besten in de categorieën Franstalig en niet Franstalig zijn er leuke prijzen te winnen. Het dictee wordt afgenomen in de  door Michèle Lenoble-Pinson, emeritus hoogleraar van de Facultés universitaires Saint-Louis (Brussel).

Deelname is gratis, maar deelnemers worden vriendelijk verzocht zich voor 10 maart aan te melden via: francophonie@institutfrancais.nl. Meer informatie vindt u in deze folder.

waar: Institut français, Vijzelgracht 2a, Amsterdam

wanneer: zaterdag 18 maart, 10.30

deelname: gratis, wel aanmelden via francophonie@institutfrancais.nl 

logo_wbiInstitut français

 

Onlangs verschenen: “French as language of intimacy in the Modern Age”

Onlangs is bij Amsterdam University de bundel French as Language of Intimacy in the Modern Age verschenen onder eindredactie van Madeleine van Strien-Cardonneau en Marie-Christine Kok Escalle. De bundel bestudeert hoe het Frans buiten Frankrijk werd gebruikt in de 18e-19e eeuw in dagboeken, memoires en privé-correspondentie van onder andere Russen, Italianen, Egyptenaren, Nederlanders en anderen.

cover_french_language_intimacyArtikelen:

  • Introduction, Marie-Christine Kok Escalle & Madeleine van Strien-Chardonneau
  • Le français langue seconde, langue de la relation intime, de la relation à soi et à l’autre, Madeleine van Strien-Chardonneau & Marie-Christine Kok Escalle
  • Vertu versus Deugd. Noble Women and the French language in the Eastern Netherlands around 1600, Sophie Reinders
  • Correspondance de Gijsbert Karel van Hogendorp (1763-1834) avec sa mère Carolina van Haren (1741-1812). Une formation morale, intellectuelle et sociale par le biais du français, langue seconde, Madeleine van Strien-Chardonneau
  • Le français langue de l’intime dans la correspondance de la comtesse d’Albany (1752-1824), Francesca Piselli
  • Seduction, introspection, experimentation. The epistolary code switching of Giustiniana Wynne, Nancy Isenberg
  • The French language in the Diaries of Olga Davydova. An example of Russian-French Aristocratic Bilingualism, Michèle Debrenne
  • Les Souvenirs du jeune Hora Siccama (1854-1858). De l’exercice de style à l’expression de soi, Marie-Christine Kok Escalle
  • ‘Intimate’ Notes from Hell. Gallipoli Diaries by Tevfik Rıza Bey (1914-1916), Hanife Güven & Devrim Çetin Güven
  • Writing in French. İzzet Melih Devrim (1887-1966) and his Leïla (1912), Banu Öztürk

Dit boek is verschenen in de reeks Languages and Cultures in History. 210 pagina’s, Hardback, ISBN 978 94 6298 059 4, 89 Euro.

 

Nieuwe serie “Languages and Culture in History” bij Amsterdam University Press

Amsterdam University Press heeft een nieuwe boekserie gelanceerd: Languages and Culture in History. In deze serie wordt de rol van vreemde talen bestudeerd in het vormgeven van de taalkundige en culturele erfenis van Europa. Het Frans neemt een prominente plaats hierbij in, zoals blijkt uit de eerste nummers. De serie staat onder eindredactie van Willem Frijhof (Erasmus Universiteit Rotterdam) en Karène Sanchez (Universiteit Leiden).

book_kareneDe eerste drie delen van deze serie zijn net uitgekomen:

  • French as Language of Intimacy in the Modern Age, redactie: Madeleine van Strien-Cardonneau & Marie-Christine Kok Escalle
  • Linguistic and Cultural Foreign Policies of European States: 18th-20th centuries, redactie: Karène Sanchez & Willem Frijhoff
  • Multilingualism, Nationhood and Cultural Identity: Northern Europe 16th-19th Centuries, redactie: Karène Sanchez, Marie Christine Kok Escalle, Willem Frijhoff

Voorstellen tot nieuwe bijdragen (zowel monografieën als bundels) zijn van harte welkom. Voor meer informatie over deze nieuwe serie en hoe een voorstel te doen voor een nieuwe bijdrage, vindt u op de site van Amsterdam University Press.

Op 12 juni aanstaande zal er een ronde tafel plaatsvinden in Academisch-Cultureel podium Spui 25 in Amsterdam over Europese culturele diplomatie. Willem Frijhoff zal daar het boek uit deze serie Linguistic and Cultural Foreign Policies of European States. 18th-20th centuries introduceren. Informatie over deze bijeenkomst en hoe zich aan te melden, vindt u op de site van Spui 25.

Nieuw nummer Relief: Autour de Flaubert

cover-2Het nieuwe nummer van Relief is uit. Dit nummer heeft als titel Autour de Flaubert en staat onder eindredactie van Thierry Poyet. Aan dit nummer droegen bij Joëlle Gardes-Tamine, Thomas Vercruysse, Michel Brix, Roxanne Verzendaal, Philippe Antoine, Diana Rînciog, Thierry Poyet en Luís Carlos Pimenta Gonçalves.

U vindt het hele nummer op de site van Relief.

 

Nieuwsbrief Kenniscentrum Frankrijk-Nederland

Sinds de oprichting in 2013 is het Kenniscentrum Frankrijk-Nederland uitgegroeid tot een actieve netwerkorganisatie van ruim 500 mensen die zich professioneel bezighouden met de taal en cultuur van de Franstalige wereld. Naast wetenschappers zijn dat vooral docenten, vertalers, journalisten en ondernemers. Het KFN wordt gehuisvest door de Radboud Universiteit, maar is in heel Nederland actief, en is partner van de SRNU, o.a. binnen de Visiegroep Frans.

Het KFN heeft als belangrijkste doel de wetenschappelijke expertise op het gebied van Frans te bundelen en te verspreiden. Dat gebeurt door middel van publiekscongressen, lezingen en studiedagen voor vertalers. In 2017 starten we met een nieuw initiatief: de jaarlijkse Voltaire-lezing door een vooraanstaande intellectueel uit de Franstalige wereld. Ook doen we onze best om de positie van het Frans in het voortgezet onderwijs te verbeteren, onder meer door te participeren in de Visiegroep Frans en de organisatie van de Dag van de Franse taal.

Het KFN publiceert elk kwartaal een digitale nieuwsbrief. Deze bevat naast informatie over onze eigen activiteiten ook aankondigingen van publicaties en evenementen van onze leden. De laatste editie van de nieuwsbrief vindt u hier. Wilt u deze voortaan per mail ontvangen? Dan kunt u zich aanmelden via onze website. Uw kopij voor de volgende editie is welkom op frankrijk@let.ru.nl.

Nieuwe nummers uit van “Marcel Proust Aujourd’hui” en het “bulletin” van de Marcel Proust vereniging

Er zijn weer nieuwe nummers verschenen van Marcel Proust Aujourd’hui en het bulletin van de Marcel Proust Vereniging.

Bulletin 7 van de Marcel Proust Vereniging

Voor Proust had lezen alleen zin als het hem aanzette tot eigen creativiteit. En misschien is de beste manier om vertrouwd te raken met A la recherche du temps perdu ook wel om dit werk te vertalen of erover te schrijven. Aan studies over Proust ontbreekt het niet, maar toch daagt zijn werk telkens weer uit tot zelf nadenken en formuleren.

Marcel_Proust_1900De medewerkers aan dit nummer van het Bulletin van de Nederlandse Marcel Proust Vereniging, vertalers én schrijvers, hebben de handschoen opgenomen. Of ze nu persoonlijk of afstandelijk schrijven, allemaal hebben ze een onderwerp gekozen dat hun ter harte gaat: de Recherche als remedie tegen hopeloze verhoudingen of als voorbode van de relativiteitstheorie, de telefoonscènes als variaties op de mythe van Orpheus en Euridice, de controverse van Proust met Bergson, Chantal Akermans verfilming van de verstikkende jaloezie in De gevangene.

Met de dood van Thérése Cornips is de stem van een van Prousts grote twintigste-eeuwse vertalers verstomd. Zij wordt in dit Bulletin herdacht.

  • Manet van Montfrans & Wouter van Diepen (red.) , Bulletin nr 7, Marcel Proust Vereniging, Amsterdam, De Boekdrukker, 2016, 98 p.

Marcel Proust aujourd’hui 13: Sensations proustiennes

Ce numéro 13 de Marcel Proust Aujourd’hui, ‘Sensations proustiennes’ (novembre 2016), regroupe une dizaine d’articles, en français, traitant de de la notion de ‘sensation’ sous plusieurs perspectives : une recherche basée sur la sémiotique et la phénoménologie ; une approche partant des portraits de peintres dans Les Plaisirs et les Jours ; une étude de l’ivresse ; la chambre en tant qu’espace générateur d’une part, polysignifiant de l’autre ; l’érotisme d’Albertine, ainsi que la transposition des sensations dans le domaine du cinéma. En plus des études sur ‘le roman noir’, sur les modalités de la traduction et sur le dynamisme des titres chez Proust complètent ce panorama.

Avec des contributions de: Joel Candau ; Thomas Carrier-Lafleur ; Fanny Daubigny ; Rokus Hofstede ; Sjef Houppermans ; Farzaneh Karimian ; Guillaume Lavoie; Cristian Micu ; Bérengère Moricheau-Airaud ; Thomas Muzart ; Philippe Robichaud ; Philippe Willemart ; Manet van Montfrans ; Nell de Hullu-van Doeselaar ; Annelies Schulte Nordholt .

  • Sjef Houppermans, Nell de Hullu, Manet van Montfrans, Annelies Schulte Nordholt, Sabine van Wesemael (éds.), Marcel Proust Aujourd’hui, no 13, Sensations proustiennes, Leiden, Brill/Rodopi, 2017, 198 p.

Relief: “le texte littéraire illustré à travers le temps”, appel à contributions

Dans le prochain numéro de la revue internationale RELIEF, nous désirons publier un dossier thématique sur le texte littéraire illustré à travers le temps. Des manuscrits illuminés du Moyen Âge aux livres d’artistes contemporains, en passant par les gravures embellissant les premiers livres imprimés, l’illustration a toujours joué un rôle important dans la culture littéraire française.

Nous invitons les auteurs intéressés à soumettre des articles qui traitent des conditions techniques, économiques ou sociologiques de la production et de la réception des textes illustrés. Quel est le rôle des différents acteurs concernés (écrivains, artistes, imprimeurs, éditeurs, lecteurs) dans le processus de production et de réception des textes et comment s’articule le rapport de forces entre eux? D’autres contributeurs pourraient se pencher sur une étude axée sur un cas précis, ou bien sur les différents types de rapports entre le texte et l’image, c’est-à-dire sur le dialogue (ou parfois le conflit) entre le discours littéraire et la rhétorique visuelle.

Les articles, d’une longueur de 5000 à 6000 mots, devront être rédigés en français ou en anglais. Ils pourront contenir des illustrations ou des liens vers des ressources électroniques. Tous les articles seront soumis à une procédure d’évaluation « peer review » par des lecteurs externes. Les auteurs des articles acceptés auront ensuite un délai de quelques semaines pour réviser leur article.

Merci d’envoyer une proposition d’environ 300 mots, accompagnée d’une brève notice biobibliographique, à Els Jongeneel (e.c.s.jongeneel@rug.nl) et à Maaike Koffeman (m.koffeman@let.ru.nl). Date limite pour l’envoi des propositions: le 1er janvier 2017. Les auteurs des propositions retenues devront soumettre l’article complet avant le 15 mars 2017.

RELIEF (www.revue-relief.org) est une revue électronique internationale. Son objectif est de fournir une plateforme destinée aux chercheurs dans le domaine de la littérature et de la culture françaises du Moyen Âge jusqu’à nos jours. RELIEF paraît deux fois par an.

 

Thema-avond in Spui 25: De Franse taal: cool of passé? (10 november)

Op 10 november 2016 20:00, dag van de Franse taal, organiseert Spui 25 een thema avond over de Franse taal. Vier sprekers zullen in gaan op de de vraag De Franse taal Cool of passé?

spui25_logo-website-250-72Steeds minder Nederlanders spreken nog Frans. Op de ‘Dag van de Franse taal’ gaan vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, de media, het onderwijs en de kunst & literatuur met elkaar in gesprek. Is er een toekomst voor het Frans in Nederland? Met: Margot Dijkgraaf, Sophie van Leeuwen, Yvonne America, Alicia Montoya en Marjolijn Voogel.

Ruzie om Rembrandts, cultuurclashes bij KLM en Air France. Sinds jaar en dag hebben Nederlanders en Fransen een haat-liefdeverhouding. Frankrijk is een heerlijk vakantieland, maar het Hollandse sentiment daarbij is vaak: ‘jammer dat er Fransen wonen’. In hoeverre hangt dat samen met het feit dat steeds minder Nederlanders de taal nog begrijpen? Eeuwenlang was het Frans de voertaal van de elite in Nederland. Kennis van Frans was een must voor iedereen op de hoogte wilde blijven van de internationale ontwikkelingen, kunst en literatuur. Nog maar een paar decennia geleden stond het Nederlandse publiek op de barricaden voor het behoud van Frans in het voortgezet onderwijs. Maar tegenwoordig spreken weinigen in ons land nog goed Frans.

Door de onstuitbare opkomst van Engels als de globale lingua franca, wordt het nut van de kennis van het Frans ook steeds vaker betwist. Wat betekent dat voor onze cultuur, journalistiek, onderwijs en bedrijfsleven? Welke veranderingen ziet literatuurcritica Margot Dijkgraaf bij de Nederlandse receptie van Franstalige literatuur? Hoe ziet verslaggever Sophie van Leeuwen de ontwikkeling van het Frans in Nederland en de wereld en wat betekent dat voor de journalistieke uitwisselingen met de Franstalige wereld? Wat zijn de ervaringen van Yvonne America, als Nederlandse ondernemer in Parijs? En hoe staat het volgens hoogleraar Alicia Montoya met het onderwijs van het Frans in ons land? Verdwijnt het Frans echt uit ons repertoire? En zo ja, hoe erg is dat, nu ook Fransen steeds beter Engels spreken? Wat verliezen we als we het Frans verliezen?

Over de sprekers

Margot Dijkgraaf is literatuurcriticus, auteur en intendant literatuur en debat bij de Nederlandse Ambassade in Parijs. Ze werkt momenteel aan een volgend boek over hedendaagse Franse literatuur.

Sophie van Leeuwen is verslaggever en documentairemaker. Zij studeerde Frans en Journalistiek aan de UvA. Ze is correspondent voor diverse Franse media en bericht veel over het Internationaal Strafhof. Eerder werkte ze als verslaggever in Afrika.

Alicia Montoya is hoogleraar Franse letterkunde en cultuur aan de Radboud Universiteit te Nijmegen en directeur van het Kenniscentrum Frankrijk-Nederland.

Yvonne America studeerde Frans aan de UvA en is oprichter en eigenaar van ‘Paris By Bike’, een Hollandse onderneming gespecialiseerd in het organiseren van fietstours in Parijs.

Marjolijn Voogel (moderator) is romaniste en sociologe en werkt als uitgever bij o.m. Amsterdam University Press.

Aanmelden

Toegang tot de activiteiten van SPUI25 is gratis. Aanmelden kan op deze site en is niet vrijblijvend. Bent u na aanmelding verhinderd, dan graag doorgeven via spui25@uva.nl  of 020 525 8142.